Kernfusie, een zon op aarde

Het fusieonderzoek is geheel internationaal georiënteerd, zoals geïllustreerd in figuur 15. De wetenschappelijke uitdagingen en de kosten van grote fusie-experimenten maakten het al in een vroeg stadium van het fusie-onderzoek noodzakelijk dat meerdere landen gingen samenwerken.

Figuur 15. Onderzoek aan kernfusie wereldwijd. De landen die participeren zijn donker gekleurd, laboratoria en universiteiten die aan kernfusie werken zijn met stippen aangegeven.

Wereldwijd hebben naast Europa vooral de VS, de Russische Federatie en Japan een sterk fusie-onderzoeksprogramma. In Europa werken zo'n 2000 wetenschappers in meer dan 20 onderzoeksinstellingen aan kernfusie. Het werk wordt gecoördineerd door de Europese commissie, vooral via samenwerkingscontracten met de onderzoeksinstellingen in de lidstaten. In heel Europa wordt ongeveer 500 miljoen Euro per jaar aan kernfusieonderzoek uitgegeven. Een groot deel daarvan, zo'n 190 miljoen, wordt via de Europese Unie gefinancierd.

In Nederland vindt onderzoek naar kernfusie plaats op twee locaties: bij het FOM-instituut voor plasmafysica Rijnhuizen te Nieuwegein, en bij de Nuclear Research & Consultancy Group (NRG) te Petten. Het onderzoek in Nieuwegein richt zich vooral op de interactie van een heet plasma met de binnenwand van het plasmavat, en op de theoretische beschrijving van het gedrag van plasma's. Zowel bij de tokamak TEXTOR in Jülich, Duitsland, als bij JET in Engeland zijn continu wetenschappers uit Nieuwegein werkzaam. In Petten richt men zich op het onderzoeken van nieuwe, hoogwaardige wandmaterialen met behulp van de hogeflux-reactor.

Behalve de belofte van een geheel nieuwe tak van industrie in de toekomst - het bouwen van fusie-energiecentrales - biedt het fusie-onderzoek mogelijkheden voor technologische ontwikkeling op andere gebieden. Vooral op het gebied van cryogene technieken, microgolftechniek, supergeleidende materialen, remote handling en industrieel gebruik van plasma's heeft fusie-onderzoek de nodige spin-off.