Kernfusie, een zon op aarde

In de laatste 10 jaar zijn er verschillende onafhankelijke studies verricht naar de economische aspecten van elektriciteit uit kernfusie. Hiervoor zijn standaard economische methodieken, computercodes en berekeningsmethoden gebruikt, die bovendien gecontroleerd zijn door onafhankelijke experts. De belangrijkste conclusie van die studies is dat kosten van elektriciteit uit kernfusie fusie vergelijkbaar zal zijn met die van elektriciteit uit duurzame energiebronnen [3].

Er zijn twee soorten kosten die bij elke energiebron van belang zijn: de directe kosten en de externe kosten van fusie energie. Met de directe kosten worden de kosten bedoeld die voortkomen uit de bouw, het gebruik tijdens de gehele levensduur, de brandstof, en de uiteindelijke ontmanteling van een fusiecentrale. Deze kosten komen uiteindelijk tot uiting in een kilowatt-uur prijs van de elektriciteit. De externe kosten hebben betrekking op de kosten verbonden aan milieuschade en gezondheidsschade, die door de samenleving worden gedragen.

De directe kosten van fusie-elektriciteit zijn geschat met behulp van een standaard kostenmethodologie die gebruikt wordt in OECD en IAEA studies. De totale kosten in deze methodologie worden berekend door de fusiecentrale op te delen in 80 deelsystemen waarvan de kosten individueel geschat worden. Hierbij wordt rekening gehouden met rente, vervangingskosten, bouwkosten, bedrijfskosten, en kosten om de centrale na zijn levensduur buiten dienst te stellen. Het resultaat van deze methode is dat fusie-elektriciteit tussen de 0,05 en 0,10 Euro per kWh gaat kosten, met als meest waarschijnlijke waarde 0,07 Euro per kWh. Dit is ongeveer 50% duurder dan kolen of kernsplitsing, maar is vergelijkbaar met schoon fossiel en duurzame bronnen, wanneer van de laatste de kosten voor energieopslag buiten beschouwing worden gelaten.

De bedoeling van een externe kostenanalyse is om een idee te krijgen van de negatieve gevolgen van een energietechnologie die niet in de directe kosten tot uitdrukking komen. Een methodologie hiervoor, de zogenaamde "ExternE-methode" werd al eerder door de Commissie van de Europese Unie ontwikkeld, en toegepast op vele energiebronnen. De ExternE methode kijkt naar de totale levenscyclus van een energiecentrale op een bepaalde plaats, inclusief bouw, brandstoftoelevering, bedrijf en uiteindelijke ontmanteling. Daarbij wordt gekeken naar factoren als gevaarlijke chemische en radioactieve emissies, verkeersongelukken, bedrijfsongelukken, ongelukken op de centrale met gevolgen voor de omgeving, en bedrijfsmatige blootstelling aan gevaarlijke situaties. Het resultaat van deze studie is dat fusie, samen met wind- en zonne-energie, tot de bronnen met de laagste externe kosten behoren, zoals te zien in figuur 11. De externe kosten van bijvoorbeeld olie zijn ongeveer 20 keer zo hoog.

Figuur 11. Externe kosten van verschillende energiebronnen verdeelt over kosten verbonden aan de opwarming van de aarde door het broeikaseffect, en overige kosten, zoals de gevolgen van gezondheidsschade, bedrijfsongelukken en zwaveluitstoot.