ITER betekent 'de weg' in het Latijn. Het mannetje onderin geeft de schaal aan. Klik op het plaatje voor een hoge-resolutie versie.

• ITER is de volgende stap in het internationale kernfusie onderzoek. Het is een grootschalig internationaal wetenschappelijk en technologisch project, waarin meer dan de helft van de wereldbevolking is vertegenwoordigd. Doel is het aantonen van de wetenschappelijke en technische haalbaarheid van kernfusie als schone, veilige en onuitputtelijke energiebron. De huidige partners zijn de Europese Unie, de Russische Federatie, Japan, China, de Verenigde Staten, Zuid Korea en India. Brazilië en Zwitserland hebben interesse getoond in deelname aan het project.

• In juni 2005 is, na langdurig overleg op het hoogste politieke niveau, besloten om ITER in het Zuid-Franse Cadarache te bouwen. In november 2006 hebben de ITER partners officiëel hun paraaf onder het voorlopige akkoord gezet. Dit akkoord moet in de loop van 2007 door de verschillende nationale overheden geratificeerd worden. In januari 2007 zijn de werkzaamheden op de lokatie begonnen.

• ITER moet aantonen dat het mogelijk is om langdurig energie op te wekken met kernfusie, en is daarom ontworpen om gedurende 10 minuten zo'n 500 Megawatt op te wekken, tien maal meer dan wordt gebruikt voor het instandhouden van het hete fusieplasma. ITER wordt het grootste internationale wetenschappelijke onderzoeksproject, afgezien van het Space Station.

• De bouwkosten van ITER bedragen 4.7 miljard Euro gedurende tien jaar, en een zelfde bedrag wordt voorzien voor twintig jaar onderzoek op de reactor. Deze kosten worden voor een groot deel "in kind" geleverd door de partners; van de totale bouwkosten van ITER gaat naar verwachting 80% naar de industrie. ITER zal zo'n duizend tot tweeduizend hooggekwalificeerde wetenschappers uit de hele wereld aantrekken, en vele duizenden, veelal high-tech banen genereren in de komende dertig jaar.

• Het ITER project begon eind jaren tachtig als een initiatief van Reagan en Gorbatsjov, de toenmalige presidenten van de VS en Rusland. Het ontwerp van ITER en de bouw van belangrijke prototypes van componenten werd in 2001 voltooid. Europa vervult een leidende rol in het project. In november 2001 werden de onderhandelingen gestart over de gezamenlijke implementatie van het project: de locatie, hoe de kosten te verdelen, de productie van de verschillende onderdelen en het projectmanagement.

  Zie ook:

• Officiële ITER website
• ITER-NL, het Nederlandse consortium voor de inbreng van Nederlandse industrie en MKB in ITER
• Joint Declaration ITER partners, 28th June, 2005
• ITER and fusion energy research – your questions answered van de Europese Commissie

Fusie algemeen

• Fusie is het proces dat de zon en de sterren van energie voorziet. Bij fusie smelten twee lichte atomen samen tot een zwaarder atoom, waarbij veel energie vrijkomt. Sinds de 50er jaren wordt internationaal onderzoek gedaan om fusie als energiebron te ontwikkelen. Fusie maakt geen broeikasgassen, en is inherent veilig.
  
  
• Het uiteindelijke doel van het internationale fusieonderzoek is het realiseren van een fusie-energiecentrale die voldoet aan de eisen die de maatschappij daaraan stelt: veilig, betrouwbaar, ruim voorradige brandstof, minimale milieubelasting en economisch rendabel. De verwachting is dat na ITER een prototype elektriciteitscentrale gebouwd kan worden, DEMO. DEMO zal waarschijnlijk een elektrisch vermogen van 1000 MW hebben.
  
  
• Fusie is een inherent veilig proces. Omdat fusie geen kettingreactie is, kan de reactie niet uit de hand lopen. Het eenvoudig stoppen van de brandstoftoevoer is genoeg om de reactie snel te stoppen. De brandstoffen, deuterium en lithium, zijn beide goed verdeeld over de wereld, en in voldoende mate aanwezig voor duizenden jaren energievoorziening. Fusie produceert geen broeikasgassen. Het fusieproces zelf produceert alleen helium, een onschadelijk gas.
  
  
• In 1 kilogram fusiebrandstof (een mengsel van deuterium en tritium) zit evenveel energie als in 10.000.000 kilogram kolen. Deuterium kan worden gewonnen uit zeewater: in een liter zeewater zit 33 milligram deuterium. Tritium wordt gewonnen uit lithium, waarvan grote voorraden op aarde beschikbaar zijn. De hoeveelheid deuterium in een liter water, gemengd met gelijke delen tritium, bevat evenveel energie als 360 liter benzine
  
  
• Uit de primaire brandstof lithium wordt in een fusiecentrale het radioactieve tritium gemaakt. Omdat het tritium in de centrale zelf wordt gemaakt, is er geen vervoer van radioactieve brandstoffen nodig buiten de centrale, en omdat steeds maar weinig tritium nodig is, kan de hoeveelheid die in de centrale aanwezig is zo laag mogelijk worden gehouden.
  
  
• Het wandmateriaal van het plasmavat word bestraald met neutronen, en wordt daardoor radioactief. Er wordt intensief onderzoek gedaan naar materialen waarin geen langlevende splijtingsproducten worden gevormd. In de praktijk zal fusie-afval zo'n 50-100 jaar opgeslagen worden, waarna de radioactiviteit zo gedaald is dat hergebruik mogelijk is of gekozen kan worden om het materiaal als laagradioactief afval op te slaan. Een fusiecentrale produceert dus geen lang-levend hoogradioactief afval, zoals kernsplijting.